Dwór Kępińskich w Moszczanicy
Jednym z nielicznych zabytków architektury w stylu dworkowym na Żywiecczyźnie jest Dwór Kępińskich w Moszczanicy, dzielnicy Żywca położonej we wschodniej części miasta.
Pierwszy raz nazwa wsi Moszczanica pojawia się w 1477 roku w wykazie właściciela dóbr żywieckich, Piotra Komorowskiego. Miejscowość często zmieniała właścicieli, ale jednym z tych, którzy najbardziej zapisali się w historii Moszczanicy był Ignacy Zieliński. To właśnie on w latach 1827-1828 wybudował murowany klasycystyczny dwór. Jan Kępiński nabył ten majątek w połowie XIX wieku, a w 1905 roku majątek odziedziczył Władysław Stefan Kępiński, który w latach 1910-12 powiększył i przebudował dwór.
Największe i najważniejsze wydarzenie w dziejach Moszczanicy i dworu miało miejsce w 1934 roku. Dwór Kępińskich w okresie od 8 września do 10 października odwiedził i tutaj wypoczywał ciężko chory marszałek Józef Piłsudski. Piłsudski zamienił na pewien czas rezydencję Kępińskich na kwaterę naczelnego wodza. Tutaj wraz z grupą pułkowników przyjmował członków dowództwa oraz gości. Ze znanych osób u Naczelnego Wodza gościli m.in. Minister Józef Beck, Karol Olbracht Habsburg i Mieczysław Fogg.
Dwór i majątek Kępińskich podzielił losy większości dworów i pałaców w Polsce. Na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, po II Wojnie Światowej odebrano Kępińskim dwór wraz z ponad 100 hektarami ziemi. Na terenie zabudowań dworskich zorganizowano szkołę rolniczą, która do dziś funkcjonuje jako Zespół Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących im. Józefa Piłsudskiego.
Ostatni remont obiektu został wykonany w 2013 roku, częściowo przywracając dawne piękno pałacu. Odrestaurowane sale dworu można zwiedzać po wcześniejszym uzgodnieniu, dzwoniąc pod nr telefonu 33 4750570. Obiekt jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 14:00, a klucz do budynku znajduje się w Zespole Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących.
W 2015 roku do wojewody śląskiego trafił pierwszy wniosek o stwierdzenie, że nieruchomość ta nie podlegała pod dekret o uwłaszczeniu, co byłoby równoznaczne ze zwrotem całego majątku Kępińskich. Spadkobiercy Kępińskich już dwukrotnie występowali o zwrot pałacu i przyległych nieruchomości i dwukrotnie Wojewoda Śląski uznał, że przejęcie majątku nastąpiło zgodnie z prawem. W kwietniu 2021 roku decyzję Wojewody zakwestionowało Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Do chwili obecnej sprawa własności dworu nie została rozstrzygnięta.
Adres: ul. Moszczanicka, 34-300 Żywiec
Telefon: (33) 475 05 70
