fot. Kościół

Kościół p.w. Świętego Krzyża powstał końcem XIV wieku i został założony najprawdopodobniej przez osadników górniczych sprowadzonych przez ród Thurzonów. Znajduje się w starej dzielnicy Żywca zwanej Rudza (założonej podobnie jak i kościół przez górników wydobywających rudy żelaza metodą odkrywkową – stąd nazwa dzielnicy „ruda – Rudza”). Kościół jest zbudowany głównie w stylu gotyckim, przebudowany w epoce baroku. W roku 1428 miało miejsce uroczyste poświęcenie Kościoła p.w. Św. Krzyża przez biskupa krakowskiego Jarosława.

W roku 1690 za sprawą ks. Wojciecha Symeliusa, proboszcza żywieckiego, rozbudowano kościół, powiększone zostało m.in. prezbiterium. W późniejszym okresie został uzupełniony nowymi dobudówkami;  w 1878 roku powstała kaplica ogrójca, a w 1910 roku – wieża.

Końcem XVIII wieku kościół został sprzedany za 600 florenów margrabinie Wielopolskiej - dziedziczce Żywca. Jednakże władze miejskie wystąpiły do władz austriackich o anulowanie tej transakcji i kościół w 1801 roku został poddany kolejnej licytacji. Tym razem został nabyty za pieniądze miejskie przez Marcina Rybarskiego – mieszczanina upoważnionego do nabycia kościoła. Przez długi okres władze austriackie nie pozwalały na sprawowanie w kościele nabożeństw. Kościół służył jako magazyn żywności, a także jako szpital dla żołnierzy. W czasie II Wojny Światowej został przejęty przez Niemców i służył w nim ksiądz niemiecki, odprawiając nabożeństwa dla okupantów i osadników niemieckich.

Końcem XVII wieku teren wokół kościoła był miejscem egzekucji, którą dokonywano poprzez ścięcie głowy. Tutaj też znajdował się cmentarz przeznaczony dla przestępców. Z tamtych czasów zachował się do dnia dzisiejszego jeden z krzyży stawianych na grobach skazańców. Brak zachowanych napisów na krzyżu nie pozwala na przypisanie krzyża do konkretnego skazańca.

Przy kościele znajduje się kapliczka (kolumna toskańska), pod którą w sprawach spornych składano przysięgę nakazaną przez sąd miejski. Kapliczka ta ufundowana w 1618 roku przez mieszczkę żywiecką, Zofię Kiełzak. Jest to najstarsza kapliczka tego typu na Żywiecczyźnie.

Obok kościoła stoi figura kamienna św. Jana Nepomucena z 1717 roku, która do roku 1864 stała na żywieckim rynku.

Adres: ul. Świętokrzyska 8, 34-300 Żywiec

Telefon: -

Strona www: -